لم تاریخ : علم مطالعه ی زندگی اجتماعی گذشته انسان است .

اهمیت تاریخ : در حقیقت یکی ازبهترین راههای شناخت هر مسئله مطالعه ی گذشته ی آن یعنی تاریخ است .تاریخ موجب تجربه انسان نیز می شود .انسان با مطالعه ی تاریخ به یکی از منابع مهم تربیت دست می یبابد مطاله ی تاریخ افراد را علاقمند و خد متگزار به میهن خویش می گردد ومهمترین بهره ای که از تاریخ می برد عبرت آموزی آن است .

تقسیمات علم تاریخ

تاریخ جهان :1- تاریخ باستان  2- تاریخ قرون باستان  3- تاریخ قرون جدید 4- تاریخ معاصر

قرون باستان از زمان های دور تا حدود سال 500میلادی  ( 313- 385- 395-476 )

قرون وسطی از حدود 500تا 1500میلادی ( 1492-1520-1453 )

قرون جدید از حدود 1500تا 1800 میلادی (1789-اواخرقرن18 انقلاب صنعتی )

قرون معاصر از 1800تا کنون

تاریخ ایران :1- تاریخ قبل از اسلام  2- تاریخ بعد از اسلام

تاریخ قبل از اسلام  شامل حکومت های ماد – هخامنشی – سلوکیان – اشکانیان- ساسانیان می باشد .

حکومت ماد

ماد ها از جمله قبایل آریایی بودند که وارد ایران شدند ودر غرب ایران ساکن شدند .آنان شامل 6 قبیله بودند که عبارتند : 1- بوز 2- پارتاسنی 4- ستروشات 5- آریزانت 6- مغ ها .

موئسس سلسه ی ماد دیوکس یا دیااکو بود او دستور داد در شهر هگمتانه  (همدان ) هفت دیوار دایره های تو در تو که هر دیوار از دیوار بعدی بلند تربسازند  و بارگاه0 شاه وخزائن وی در آخرین محوطه واقع شده بود پادشاهی دیااکو هم زمان با سناخریب پادشاه آشور بود دوره سلطنت او 53 سال بود .

فرورتیش دومین پادشاه ماد وپسر دیااکو در جنگ با آشوریها  شکست خورد و کشته شد او حدود 22سال سلطنت کرد .

کیاکسار یا هوخشتر : پسر فرورتیش حهانداری لایق و سرداری قابل بود او با اتحاد با دولت بابل و به ازدواج پسر خود با دختر پادشاه بابل به جنگ آشور  رفت وتوانست نینوا را فتح کند پادشاه آشور خود و خانواد ه خود را در آتش بزرگ انداخت و نابود کرد .او مدت4 9سال سلطنت کرد

آستیاک یا آ‍‍ژی دهاک :آخرین پادشاه ماد که حدود 34سال سلطنت کرد عاقبت به کوروش نوه ی خود شکست خورد او پادشاهی خوشگذران وضعیف بود .مدت حکومت ماد 158سال بود.

ادامه دارد... 

حکومت هخامنشیان

 پارساها مجموع قبایل آریایی بودند که در جنوب ایران ساکن شدند مهم ترین قبیله آن پاسارگاد بود ورئیس آن هخامنش نام داشت .

کوروش کبیر : موئسس سلسله هخامنشی کوروش است او پادشاهی قدرتمند ودانا بود او بعد از سرنگونی ماد تمام ایران را تصرف کرد  وقبایل مختلف رامتحد نمود ابتدا کشور لیدی را تصرف کرد وپادشاه آن(کروس ) رامدت30سال در در بار هخامنشی اسیر بود پساز آن بابل را محاصره کرد وعاقبت آن شهر وکشور بزرگ را فتح نمود او تصرفات خود را تا دریای مدیترانه رساند وبعداز آن توسعه قلمروخود در شرق ادامه داد وتاآمودریا وسیر دریا ورود سند پیش رفت وامپراطوری عظییمی ایجاد نمود او مدت 22سال حکومت در جنگ با قبایل وحشی به نام ماساژت کشته شد .

کمبوجیه :پسر بزرگ کوروش جانشین او شد کمبوجیه ابتدابرای سرکوبی شورش مصر به آنجا لشکر کشید ولی قبل از آن چون ازبه قدرت رسیدن برادرش بردیا می ترسید اورا به قتل رساند درمصر خبر به تخت نشستن بردیا آگاه شد در زمان برگشت در گذشت او مدت 6سال سلطنت کرد .

گئومات : او به جای بردیا بر تخت نشست ولی سرانجام راز او بر ملا شد وبزرگان پارس به رهبری داریوش به کاخ شاهی حمله کردند واو را به قتنل رسانندن مدت پادشاه او 1تا 2سال بیشتر طول نکشید .

داریوش کبیر : بعد از قتل گئومات شورش هایی بر علیه داریوش صورت گرفت او مدت سه سال به سرکوب شورشیان پرداخت  جنگ های خود را در اثر عظیمی بهنام کتیبه بیستو ن در نزدیکی کرمانشاه بر روی کوه حکاکی کرد او در کشور کارهای زیادی کرد از جمله

  1- ایجاد سپاه جاویدان که تعداد

آن 10هزار نفر بود 2- تقسیم کشور به 30ایالت  واداره ی آن به وسیله ی سه نفر 3- ایجاد خطوط ارتباطی از جمله راه شاهی به طول 2400کیلومتر

4- ایجاد چاپار وچاپارخانه پست امروزی 5- ایجاد سه پایتخت مهم شوش پایتخت زمستانی . هگمتانه پایتخت تابستانی . تخت جمشید پایتخت بهاری

6- لشکرکشی به آسیای صغیر ومصر وهند وپنجاب ویونان 7- حفر کانالی که رود نیل را به دریای سرخ متصل می کرد .

داریوش پساز شکست مارتن پس از 37سال سلطنت درگذ شت .

خشایارشاه :پسر داریوش به سرکوبی شورش مصریان پرداخت وپس از آن با بی رحمی فراوان شورش بابل را سرکوب نمود ودر حمله به یونان آتن را به آتش کشید ولی با اتحاد یونانی ها از آنان شکست خورد وپس از باز گشت به ایران به عیاش وشهوترانی مشغول شد عاقبت اشراف در یک برنامه ریزی موفق شدند شاه را به قتل برسانند مدت حکومت او 21سال بود .

اردشیردرازدست :پس از قتل خشایار شاه پسرش اردشیر جانشین او شد وبا شورش مهیبی روبروشد  شورش برادر ش که به  او را سرکوب نمود وبه قتل رساند شورش مصر که آن راهم سرکوب نمود و جنگ با یونانی ها که پساز شکست نیروی دریایی اردشیر شاه با آنان صلح کرد این پادشا پس از 41سال سلطنت در گذ شت .

خشایار شاه دوم :تنها 45روز سلطنت کرد به دست برادر ناتنی خود هلاک شد قاتل خود نیز به قدرت نرسید زیرا پس از 6ماه به دست برادر دیگرش به قتل رسید .

داریوش دوم : دراین زمان اوج نابه سامانی های داخلی وانحطاط سیاسی ونظامی ایران است داریوش دوم پس از 19سال سلطنت در گذ شت .

اردشیردوم : شاه از میان پسرانش اردشیر دوم را به جا نشینی برگزید وهمین امر سبب شورش برادر دیگرش علیه او شد  که برادر در جنگ کشته شد در این زمان کشور های تا بعه مانند مصر فنیقیه سوریه وبسیاری ممالک سر به شورش برداشتند وشاه هرگز نتوانست سلطه مجدد خویش را بر آنها تحمیل کند او پس از 46سال سلطنت در گذ شت .

اردشیرسوم :پادشاهی او همراه با خدعه ونیرنگ قتل برادران وخواهرانش بود وخود نیز به دست یک از در باریان مسموم شد حکومت او20سال طول کشید

داریوش سوم: که آخرین پادشاه هخامنشی  است با شورش اسکندر مقدونی مواجه شد واسکندر توانست در سه جنگ مهم گرانیک وایسوس وگوگمل داریوش را شکست دهد این پادشاه به دست دو تن از شهربان خود کشته شد مدت حکومت او 6سال بود .وبا مرگ داریوش سوم سلسله ی 220سال هخامنشی منقرض شد .

حکومت سلوکیان

پس از حمله ی اسکندر به ایران و به آتش کشیدن تخت جمشید او نواحی آسیای مرکزی هند و مناطق دیگر را تصرف کرد وخود در جوانی     در با بل    

درگذ شت . قلمرو او بین سردارانش تقسیم شد وایران سهم سلوکوس شد سلوکوس  حدود 60شهر در نواحی مختلف ساخت و از ایرانیان در اداره ی کشور استفاده کرد واوعاقبت به دست یکی از دشمنانش کشته شد پس از او چند نفر دیگر از جمله آنتیوخوس اول –آنتیوخوس دوم  -سلوکوس دوم  - سلوکوس  

سوم وآنتیوخوس سوم به قدرت ریسیدند این سلسله پس از 148سال به دست اشکانیان منقرض شد .

ادامه دارد...

اشکانیان

نوشته شده در چهارشنبه پانزدهم تیر 1390 ساعت 15:11 شماره پست: 4

حکومت اشکانیان :

پارت ها دسته ای دیگر از آریایی های فلات ایران بودند که توانستند با شکست سلوکیان حکومت اشکانیان را ایجاد کنند موئسس سلسله                         

 ۱ـ ارشک است که حدود 3سال حکومت کرد پس از او برادرش                                                                                                                               

 2 ـ تیرداد ( اشک دوم ) به قدرت رسید این پادشاه 37سال حکومت کرد ودرسنین پیری در گذشت

ارت ها دسته ای دیگر از آریایی های فلات ایران بودند که توانستند با شکست سلوکیان حکومت اشکانیان را ایجاد کنند موئسس سلسله                          

1ـ ارشک است که حدود 3سال حکومت کرد پس از او برادرش         

 2 ـ تیرداد ( اشک دوم ) به قدرت رسید این پادشاه 37سال حکومت کرد ودرسنین پیری در گذ شت .                                                                                                                                

  3 ـ اردوان اول (اشک سوم )پسر تیرداد اول پس از 18سال حکومت در گذشت .      

 4 ـ فری پاپت ( اشک چهارم ) فرزند اردوان پس از 15سال حکومت در گذ شت .     

5 ـ فرهاد اول (اشک پنجم ) پسر اشک چهارم پس از 13سال پادشاهی در گذشت . 

                                                                                                                             6 ـ مهرداد اول ( اشک ششم ) این پادشا حکومت اشکانیان را به دولتی بزرگ تبد یل  نمودسلطنت او طلوع واقعی اشکانیان بود او پس 38سال سلطنت در گذ شت

 7 ـ فرهاد دوم (اشک هفتم)فرزند مهرداد اول در زمان این پادشاه پادشاه سلوکیان به قتل رسید وقدرت سلوکیان ازایران بر چیده شد  او در جنگ با سکا ها کشته شد مدت حکومت او 11سال بود                                                                                                                                                      8 ۸ـ.اردوان دوم ( اشک هشتم ) عموی فرهاد دوم که در جنگ با طخارها (اقوام مغول ) کشته شد حکومتش 1سال طول کشید                                                                                                    9 ـ.مهرداد دوم ( اشک نهم ) فرزند اردوان دوم قبایل وحشی سکاها و طخارها را سر کوب کرد قسمتی از هند را تصرف کرد تجارت وبازرگانی رونق گرفت تصرف کشور ارمنستان و  جنگ های ایران وروم بر سر این مسئله در زمان او رخ داد مدت سلطنت او 48سال بود .                                                                10 ـ سنتروک (اشک دهم )پس از مهرداد دوم میان مدعیان سلطنت نزاع در گرفت وفردی به نام سنتروک به قدرت رسید که این پادشاه پیرمردی 80ساله بود ومدت حکومتش 1یا2سال بیشتر طول نکشید .                                                                                                                                             11 ۱۱ـ فرهاد سوم (اشک یازدهم )پسر اشک دهم ،در این زمان باز درگیری بر سر ارمنستان وجود داشت این پادشاه پس از 8سال به دست دو پسرش مسموم شد .                                                                                                                                                                                                          12 ۱۲ـ مهرداد سوم ( اشک دوازدهم )مهرداد پس از مسموم ساختن پدر به قدرت رسید او به ارمنستان لشکر کشید در غیاب او بزرگان دست به شورش برداشته وبرادرش را به جای او نشاندند ولی او توانست برادر را شکست دهد ولی به خاطر ستمکاری وسفاکی بیش از حد او مجلس مهستان او را از سلطنت بر کنار کرد وبرادرش ارد اول را به جانشینی او انتخاب نمودند مهرداد به حاکم شامات پناه برد ولی در جنگ با سردار نامی اشکانی سورنا دستگیر وبه فرمان ارد به قتل رسید وی4سال پادشاه بود .                                                                                                                                  13 ـ ارد اول ( اشک سیزدهم )جنگ حران بین سورنا وکراسوس سردار روم در این زمان صورت گرفت که با شکست رومیان همراه بود ولی در در جنگ دیگر ی که باعث کشته شدن پسرش و سردارش شد از سلطنت کناره گیری کرد وپسرش را به جای خود نشاند مدت حکومت او 18سال بود .                                                                                                                                                                                                                                     14 ۱۴ـ فرهاد چهارم (اشک چهاردهم ) پسر ارد همین که به قدرت رسید برادران وحتی پدر خود را به قتل رساند جنگ ایران وروم بر  سر ارمنستان ادامه داشت و او موفق شد رومیان را شکت دهد ولی خشونت وظلم فرهاد به مردم باعث شورش مردم شد وتیرداد نامی رابه مدت3سال به جای او نشاندند ولی فرهاد به کمک مردم صحرانشین موفق شد تیرداد را بر کنار کرده وبین ایران وروم قراردادصلح بسته شد این پادشاه به دست فرزندش فرهادک مسموم وکشته شد مدت پادشا هی او 35سال بود .

15ـ فرهاد ک (اشک پانزدهم ) چون او پسر موزا همسر ایتالیا یی شاه بود مردم او را بیگانه دانستند بر علیه او شورش کردند واو را به قتل رساندند مدت پادشاهی او 2سال بود .                                                                                                                                                                                              16ـ ارد دوم ( اشک شانزدهم ) مجلس مهستان ارد دوم را به قدرت رساندند ولی او شروع به بیداد ستم کرد مردم علیه ی او شورش کردند مجعمع بزرگان او را پس از 4سال از سلطنت بر کنار کرد .                                                                                                                                                17 ـ ونن ( اشک هفدهم )پس از بر کناری ارد مجلس مهستان یکی از فرزندان فرهاد دوم که در روم بود به ایران آوردند وپادشاه نمودند اما زمانی از آمدن او نگذ شته بود که دست به ظلم وستم زد لذا مجلس مهستان او را پس از 7سال سلطنت بر کنار کرد .                                                         18 ـ اردوان پنجم ( اشک هیجدهم ) اردوان پس از به قدرت رسیدن با شورش ها ودر گیری های داخلی روبه ر و شد پس از 30سال سلطنت   در گذشت .                                                                                                                                                                                                                           19ـ واردان ( اشک نوزدهم ) پسر اردوان شورش ها را سرکوب کرد وبا طغیان برادر روبرو شد که با پا در میانی بزرگان دو برادرآشتی کردند ارمنستان را از دست رومیان بیرون آورد ولی در اثر این پیروزی ها مغرور شد دست به ستمگری زد بزرگان کشور در شکارگاهی او را به قتل رساندند مدت سلطت او 7سال بود .                                                                                                                                                                                                                                                                                 20ـ گودز ( اشک بیستم )پس از واردن برادرش به پادشاهی برگزیده شد وی فرمانروایی خونریز ومستبد بود ونزدیکان خود را از میان برداشت پس از مد تی  خود او نیز درگذشت مدت حکومت او 6سال بود .                                                                                                                                  ۲۱ ـ وانان اول (اشک بیست ویکم ) وانا ن به تصمیم بزرگان بر تخت شاهی نشست و فرزندش بلاش را در اداره ی مملکت با خود شریک ساخت *                                                                                2۲ـ بلاش اول (اشک بیست ودوم ) او قدرت از دست رفته اشکانیان رابازگردنید سردار نرون امپراطور روم را در جنگ شکست داد وقرارداد صلحی بین ایران وروم بسته شد که دودولت به مدت 50سال جنگ خاتمه داد یکی از کارهای مهم او جمع آوری کتاب اوستا بود مدت حکومت او 24سال بود .                                                                                                                                                                                                                     ۲۳۲۳ـ ۲۳ ـ پاکر دوم (اشک بیست وسوم )دقیقا معلوم نیست بعد از بلاش چه کسی به قدرت رسیده است ولی بعضی مورخان معتقدند که پاکر دراین زمان به قدرت رسید سلطنت او همراه بااختلافات وکشمکشهای داخلی بود که تعدادی از شاهزادگان در گوشه وکنار ایران حکومت می کردند.                ۲۴ ـ خسرو (اشک بیست وچهارم ) در زمان این پادشاه تراژان امپراطور روم تصمیم داشت قلمرو خود را به سمت ایران وهند توسعه دهد او موفق شد ارمنستان وبین النهرین و سلوکیه وتیسفون  را هم به تصرف خود در آورداگر خشونتهای تراژان و قیام وسیع مردم ارمنستان وایران وعربستان وسوریه نبود واو مجبور به عقب نشینی به طرف روم نمی شد کار سلسله اشکانی در همان زمان یکسره می شد با بازگشت تراژان خسرو تیسفون را گرفت و با مرگ تراژان ایرانیان تا حدودی از جانب روم آسوده شدند این پادشاه پس از 20سال حکومت در گذ شت .                                                                              ۲۵ـ بلاش دوم ( اشک بیست وپنجم ) برادرخسرو، این دوره نشانه ضعف و انحطاط اشکانی بود در این دوره بین روم وایران صلح وآرامش برقرار بود .این پادشاه 18سال حکومت کرد .                                                                                                                                                                                                                               2۶ ـ بلاش سوم (اشک بیست وششم ) فرزندبلاش دوم قدرت را در دست گرفت او به ارمنستان وسوریه حمله برد وآنجا را تصرف کرد اما         سردار معروف روم               کا سیوس بلا ش را شکست داده سلوکیه را کرفت وبه آتش کشید و پایتخت ارمنستان را ویران ساخت و تیسفون پایتخت اشکانیان را متصرف شد وکاخ بلاش را با خاک یکسان نمود به علت بیماری وبا در بین النهرین ومصر و آسیای صغیر وحتی اروپا رومیان ناگزیر             به تر ک بین النهرین شدند این پادشاه 46سال حکومت کرد .                                                                                                                                                                                27 ـ بلاش چهارم (اشک بیست وهفتم )فرزندبلاش سوم  به حکومت رسید درزمان او ، امپراطور روم سلوکیه وتیسفون را تصرف کرد ونزدیک به 100هزار تن از کودکان وزنان را به اسارت برد وبلاش بدون اینکه کاری کند پس از 3سال درگذ شت .   

28 ـ بلاش پنجم (اشک بیست وهشتم )پس از مرگ بلاش چهارم دو پسرش مدعی حکومت شدند وقلمرو اشکانی به دو قسمت تقسیم شد بلاش در مشرق کشور واردوان در مغرب کشور حکومت می کردند با توجه به ناتواناییها ی بلاش  اردوان در غرب به  پیروزی هایی دست یافت .مدت حکومت بلاش 16سال بود .                                                                                                                                                                                                  29 ۲۹ـ  اردوان پنجم ( اشک بیست نهم ) پسر بلاش چهارم با وجود آن که توانست امپراطر روم را شکست دهد و او را وادار به شرایط صلح کند         با قیام اردشیر بابکان روبرو شد ودر کنار رود جراحی در جنگ کشته شد مدت حکومت او 27سال بود .با مرگ اردوان حکومت 480ساله  ی اشکانی به پایان رسید .

حکومت ساسانیان

ساسان ریاست مبعد آناهیتا شهر استخر را بر عهد ه داشت ازدواج او با دختر فرمانروای فارس براهمیت او افزود وحاصل این ازدواج تولد بابک بود پس بابک هم مقام مذهبی داشت وهم مقام سیاسی و این مقام پس از او به فرزندش اردشیر رسید .

1-اردشیر بابکان :او پس از این که سلسله  ی اشکانی را سرنگون کرد امپراطور روم روانه بین النهر ین گشت اما از سپاه اردشر شکست سختی خورد وارمنستان وقسمتی از بین النهرین به تصرف ایران در آمد  اردشیر اقدامات زیادی انجام داد از جمله مذهب زردشت را مذهب رسمی کشور کرد وکتاب اوستا را جمع آوری کرد تمرکز قدرت سیاسی احیای سپاه جاویدان تقسیم مردم به طبقات مختلف وتعین حداقل معیشت برای هر طبقه توجه به امنیت عمومی لشکر کشی به هند اردشیر قبل از مرگ پسرش شاپور اول را جانشین خود تعین کرد مدت حکومت او 17سال بود .

2- شاپور اول :شاپور دوجنگ بارومیان داشت که جنگ اول سه سال طول کشید که پس از قتل امپراطور روم معاهد ه ی صلحی بین دو کشور بسته شد دومین جنگ که دو سال طول کشید والرین امپراتور روم به دست شاپور اسیر شد واین امر عظمت ساسانیان را نزد جهانیان زیاد نمود مانی دراین زمان آیین جدیدی آورد وشاپور طرفدار او شد او 31سال سلطنت کرد .

3- هرمز اول :مدت حکومت او کوتاه بود او پس از 1سال سلطنت در گذشت .                                                                                                                             4- بهرام اول برادر هرمز او فرد ضعیف النفس وبی لیاقتی بود مانی در زمان این پادشاه به قتل رسید حمله ی امپراطور روم باقتل او پایان پذیرفت وبهرام در همان سال پس از 3سال سلطنت در گذ شت .                                                                                                                                        5- بهرام دوم پسر بهرام اول فرد سمتگر وخونخوار بود بزرگان کشور خواستند او را از میان بردارند ولی موبد موبدان پا در میانی کرد و بهرام نیز منش خود را تغییر داد ودر زندگی عدل وداد پیشه نمود یکی از فرماندهان روم به سوی ایران روانه شد وتوانست مناطق زیادی را بگیردولی بر اثر رعد وبرق در گذشت وبین دو کشور صلح برقرار شد در شرق نیز با شورش برادر روبرو شد وبهرام توانست او سرکوب کند این پادشاه پس از 7سال سلطنت در گذ شت .

6- بهرام سوم :پسر بهرام دوم بیشتر از 4ماه سلطنت نکرد وفات یافت یاباشورش خلع شد .                                                                                                                                   7ـ نرسی پسر شاپور اول در آغاز سلطنت با برادر نزاع داشت عاقبت برادر را شکست داد در این زمان جنگ های ایران روم آغاز شد وسپاه ایران شکت خورد وحتی خانواده شاهی به اسارت افتادند و ناچار با روم صلح کرد ند وشرایط سنگینی به ایران تحمیل شد که درتاریخ بی نظیر بود اندکی پس از این پیمان نرسی بر اثر فشار ناشی از غم واندو فراوان درگذ شت مدت حکومت وی 19سال بود .                                                                                                                                     8- هرمز دوم پسر نرسی این پادشاه به سبب شکست از رومیان ناتوان شده بود در مشرق نیز از عهده کوشانیان بر نمی آمد. این پادشاه در          طی جنگی با اعراب بحرین کشته شد مدت حکومت او 9سال بود .                                                                                                                                                                  9- آ ذر نرسی اودر همان سال جلوس بر کنار شد وبه قتل رسید یکی از برادرانش را کور وبرادر دیگرش به روم پناه برد نداشتن جانشین برای شاه مشکل بزرگی بود                                                                                                                                                                                                  10۱۰ ـ ۱۰ ـ شاپور دوم پس از قتل آذر نرسی چون فرزندی نداشت همسر هرمز دوم باردار بود تاج شاهی بر شکم او نهادند او به اتفاق بزرگان کشور را ادره می کرد اعراب واقوام وحشی که از این موضوع آگاه شدند به خاک ایران حمله کردند وباعث خرابی زیادی شدند تا این که در سن 16سالگی رسما تاج گذاری کرد وقدرت رادر دست گرفت اولین اقدام او سرکوبی اعراب بود او انها را به طرز فجیعی به قتل رساند اعراب بهاو لقب ذوالا کتاف دادند وپساز آن دولت کوشانی را منقرض کرد ارمنستان را به تابعییت ایران در آورد وبا روم تا تا زمان های بعد ادامه یافت شاپور که قبل از تولد به پادشاهی رسیده بود مدت 70سال سلطنت کرد وتقربیا تمام عمر خود در جنگ بود .                                                                                    11- اردشیر دوم پس از شاپور برادر زن او اردشیر که پیرمرد 70ساله ای بود به تخت نشست این پادشاه بی اراده و ضعیف النفس بود ودر عین حال بسیار رعیت پرور مالیات ها را از میان برداشت  قدرت اشراف وروحانیون زیاد شد وبه همین علت او پس از 4سال سلطنت از پادشاهی خلع کردند .

12- شاپور سوم پسر شاپور دوم بود واقعه ی مهم این دوران صلح میان ایران وروم بود که ارمنستان بین دو کشور تقسیم شد او پس از 6سال سلطنت با طوطئه ی بزر گان به قتل رسید .                                                                                                                                                                       13۱۳- ۱۳ ـ بهرام چهارم برادر شاپور سوم بود در این زمان روابط حسنه بین ایران و روم بر قرار بود بنای شهر کرمانشاه به این شاه نسبت دادند او پس از 11سال سلطنت با شورش سپاهیان به هلاکت رسید .                                                                                                                                                         14-۱۴ ـ یزدگرد اول پسر شابور سوم بود که بخاطر آزدی کاملی که به مسیحیان در انجام مراسم مذهبی به آنها داد باو لقب بزهکار دادن این فرد صلح طلب و نرم خوی بود او بر اثر توطئه ی بزرگان وموبدان به قتل رسید . مدت حکومت وی 21سال بود                                                                                       15- بهرام پنجم (بهرام گور )در اوج رقابت های درباری با کمک پادشاه حیره کهاز کودکی نزد او بزرگ شده بود به قدرت رسید در سال پنجم حکومت خود با حمه ی هپتالها مواجه شد که شکست سختی بر آنان وارد آورد وپادشاه آنان را به قتل رساند وغنائم زیادی به دست اورد او عیاش وخوشگذران بود او مسیحیان را اذیت وآزار بسیار نمود که خود زمینه ساز جنگ بین ایران وروم شد وپس از شکست بهرام از روم با             انعقاد قرار صلح جنگ بین دو طرف خاتمه یافت او موقع شکار در باتلاقی فرو رفت وکشته شد مد ت حکومت او 20سال بود .

16- یزدگرد دوم پسر بهرام که دراوایل حکومتش با حمله هیاطله به خراسان مواجع شد ایت جنگ 8سال طول کشید که پیروزی هایی به دست آورد ولی در اواخر عمر با حمله ی آنان روبرو شد وشکست سختی از آنان خورد تعدادزیادی از مسیحیان ارمنستان وبین الهرین راهلاک نمود این پادشاه پس از 17سال سلطتنت در گذ شت .                                                                                                                                                                                17- هرمز دوم  فیروز ولیعد بود به هنگام مرگ پدر در سیستان بود هرمز برادر کوچکتر از فرصت استفاده کرد وتاج و تخت را تصاحب کرد و برادربا سپاهی که از طریق هونها گرد آورده بود قدرت را به دست گرفت مدت حکومت هرمز 2سال بود .

18- فیروز  اگر چه توانست با قبایل هیاطله قدرت را در دست بگیرد ولی این اقوام به ضعف وناتوانی دولت ساسان پی بردند و حمله ی گسترده خود را به ایران آغاز کردند که منجر به شکست ساسانیان واسارت  فیروز شد . امپراطور روم به نام زنون با دادن فدیه فبروز را آزاد ساخت واو پس از آزادی به سرزمین هونها حمله کرد این جنگ به تسلط هونها بر ایران وحتی کشته شدن شاه انجامید او مدت 24سال حکومت کرد .

19- بلاش برادر فیروز چون از سرکوب هیاطله بر نمی آمد با آنان صلح کرد وهر ساله خراج هنگفتی به آنان می داد واسیران ایرانی را آزاد کرد در این زمان ساسانیان آنچنان ضعیف شده بودند که هیاطله در امور داخلی ایران دخالت می کردند او با ارمنستان نیز قرار داد صلح بست و امتیازات زیادی به مسحیحیان دادومحروم شدن ارمنییانی که زردشتی شده بودند این عمال خشم روحانیون زردشتی را در آورد وعلاوه بر آن خالی شدن خزانه ی دولت وضعف شاه موبدان و اشراف او را کور نموده واز سلطنت بر کنار نمودند پادشاهی او 4سال به طول انجامید .

20- قباد اول پسر بلاش که به هیاطله پناه برده بود به کمک آنها به قدرت رسید او به کشور خزر لشکر کشید ومردم آنجا راشکست داد وغنائم فراوان به دست اورد از ریدادهای زمان او شکست در ارمنستان و شورش عشایر کوهستان وحمله قبایل عرب . ظهور مزدک وآوردن دین جدید در همین زمان بود و قباد ازاین فرد استفاده کرد و قدرت اشراف و موبدان را کاهش داد این اقدام اوباعث شد که در یک توطئه او را محاکمه واز سلطنت بر کنار کنند ولی پساز مدتی او توانست با کمک هیاطله به ایران بز گردد وبرادرش که جانشین او شده بود را بر کنار وخود به سلطنت برسد قباد در این مرحله سیاست خود را عوض کرد ودست از حمایت مزد ومزد کیان برداشت از حوادث مهم این دوره جنگ های ایران وروم به علت ندادن پولهایی بود که دولت روم تعهد کرد بود در مرحله یاول هر چند ایرانیان پیروزی هایی به دست آوردند ولی در نهایت شکست خوردند در جنگ دوم رومیان شکست خوردند ولی به دلیل مرگ قباد نتیجه ای در بر نداشت او مدت 44سال حکومت کرد .

21- خسرو اول (انوشیروان ) پسرش خسرو به قدرت رسید او یکی از معرفترین شاهان ساسانی است او توانست اقتدار ساسانینان را برگرداند وهمه ی طبقات مردم را فرمانبردار خود کند برگرداندن احوال بزرگان و اشراف که مزدکیان آنان را تصرف کرده بودند اخذ مالیات مناسب وتقسیم مردم به چند طبقه تشکیل سپاهی منظم به فرماندهی چهار نفر تقسیم کشور به 4ایالت ایجاد استحکامات قوی در برای جلو گیری از هجوم اقوام وحشی ایجاد یک مدرسه پزشکی در گندی شاپور قتل عام مزدک ومزدکیان یکی دیگر از حوادث این دوره جنگهای ایران وروم بود که در سه جنگ خلاصه میشود کهدر جنگ اول با قرارداد صلحی پایان یافت وجنگ دوم که باپیروزی ایرانیان همراه بود در قرار داد صلحی که بین دو کشور بسته شد دولت ایران غرامت سنگینی از روم گرفت انوشیروان از این فرصت استفاده کرد وبه سرکوبی هیاطله پرداخت وموفق شد سرزمین آنها را تصرف کند در جنگ سوم نیز که انوشیروان 70ساله بود خود فرمانهی سپاه را به عهده گرفت وبه پیروزی رسید وامپراطر روم ژوستین  استعفا داد وجانشینش باقرار داد صلحی قبول کرد به ایران مبلغ 45 هزار سکه طلا به ایران بپردازد . چند سال بعد دوباره جنگ آغاز شد ورومیان توانستند تا کردستان نزدیک شوند وخسرو پس از عقب نشینی تصمیم داشت خود را مهیا برای حمله دیگر کند که مرگ او را در آغوش گرفت مدت حکومت وی 48سال بود .

22- هرمز چهارم پسر به قدرت رسید دراین زمان ادامه  یجنگ با رومیان وحمله ی ترکان به ایران است که فرمانده شجاع ایران بهرام چوبین توانست ترکان را به سختی شکست دهد وغنا ئم فراوان به دست آورد ولی در جنگ با رومیان شکست خورد وهرمز برای سردار خود لباس زنانه فرستاد که این امر با عث خشم سپاهیان بهرام شد وبه طرف تیسفون حرکت کردند هرمز به علت آنکه با مردم محروم باعدالت رفتار می کرد ونسبت با بزرگان وموبدان سختگیری می نمود باعث شورش در دربار شد وقبل از اینک بهرام به تیسفون برسد او را به قتل رساندن مدت پادشاهی هرمز 11سال بود .

23-خسروپرویز پسر هرمز به قدرت رسید وی خواست از بهرام دلجویی کند ولی بهرام قبول نکرد ودر جنگی که بین آنها صورت گرفت پادشاه شکست خورد وبه امپراطور بیزانس پناهده شد وامراطور دخترش را به عقد او در آورد وسپاهی در اختیارش گذاشت واو توانست بهرام را شکست دهد ووارد تیسفون شود وبهرام در در نبرد بین النهرین به قتل رسید امپراطور روم به قتل رسید وپسرش به خسرو پناه برد واین بهانه ای شد برای حمله به بین  النهرین  در این لشکرکشی مناطق زیادی به تصرف او در آمد واین پیروزی ها باعث غرور خسروپرویز شد پنج سال پس از این پیروزی ها هر قل امپراطور روم حملات تلافی جویانه خویش را علیه ایران آغاز کرد وتونست مناطق زیادی را تصرف کند او حتی پایتخت را محاصره کرد ولی با مقاومت ایرانیان مجبور به عقب نشینی شد شاه ایران با معشوقه خود به سلوکیه رفت وبه عیش ونوش پرداخت واین امر موجب نفرت در باریان ومردم از او شد وعاقبت پسرش بر علیه او قیام کرد وخسرو پرویز کشته شد او مدت 38سال سلطنت کرد که 27سالآن در جنگ های بی نتیجه وویرانگر سپری شد او پادشاهی خود خواه عیاش ونمک نشناس بود .

24- شرویه ( قباد دوم ) شرویه پس از بر کناری پدر به تخت نشست ویکی از کا رهای مهم او صلح باروم بود وچون ایران وروم شرقی هر دو از جنگ خسته شده بودند حاضر به صلح شدند وپذیرفتن که سرزمین هایی که از یکد یگر گرفته اند پس دهند  واسیران را مبادله کنند ولی چندی نگذ ذشت که وی در گذشت به وسیله طاعون مدت پادشاهی 1سال بود

25- اردشیر سوم پسر شرویه که 7سال داشت به سلطنت رسید و آذرگشب نیابت سلطنت را به عهده گرفت ولی یکی از سرداران ایرانی بنام شهروراد به تیسفون حمله کرد وشاه خردسال را از میان برداشت وخود به قدرت رسید ولی به زودی مخالفان شهرورازرا از سلطنت بر کنار کردن وفردی به نام خسرو سوم را به سلطنت رساندند وقتل عام در در خاندان شاهی  باعث شد پور اندخت دختر خسروپرویز را به قدرت برساندند او بیشتر از 1سال 4ماه پادشاه نبود پادشاه بعدی دختر دیگر خسرو به نام آ زر مید خت بود که او هم به دست فرمانده خراسان از سلطنت خلع و کور شد وپس از آن هرمز پنجم –خسرو چهارم – فیروز دوم  -خسروپنجم  - ویزگرد سوم به قدرت رسیدند

یزدگرد سوم آخرین پادشاه ساسانی نوه ی خسروپرویز که بزرگان او را به شاهی برگزیدند این پادشاه که در زمان از هم پاشی ساسانی به قدرت رسید با حمله اعراب مواجه شد ودر طی چند جنگ از آنان شکست خورد ودر در مرو به به دست آسیابانی کشته شد . این سلسله از بزرگترین امپراطوری آن زمان بود که پس از 426سال حکومت به دست اعراب مسلمان سرنگون شد

علل سقوط ساسانیان  : 1- انحطاط اعتقادی 2- افزایش مالیات 3- افزایش فقر مالی 4- تخلیه ی روستا ها از جوانان برای شرکت در جنگ 5- حوادث وبلاهای طبیعی  6- عیاشی ها وفساد شاهان ساسانی 6- تعالیم نجات بخش اسلام .

پایان حکومت های قبل از اسلام در ایران

لینک ثابت

نوشته شده توسط lavar

0 دیدگاه